نماز نافله یا نماز مستحبی، از عبادت‌هایی است که خواندن آن ثواب فراوانی دارد و فرصتی برای تقرب بیشتر به خداوند فراهم می‌کند. اما نمازهای نافله چند رکعت هستند؟ هرکدام چه زمانی خوانده می‌شوند و روش خواندن آن‌ها چگونه است؟
نمازهای نافله روزانه در حالت معمول ۳۴ رکعت هستند که با احتساب دو رکعت نماز غفیله، مجموع آن‌ها به ۳۶ رکعت می‌رسد. البته در روز جمعه، چهار رکعت به نافله ظهر و چهار رکعت به نافله عصر اضافه می‌شود و مجموع نافله‌های روزانه با احتساب غفیله به ۴۴ رکعت می‌رسد.
در ادامه تعداد رکعت‌ها، زمان خواندن و نحوه اقامه انواع نماز نافله را به زبان ساده توضیح می‌دهیم.
نماز نافله چیست و چند نوع دارد؟
نماز نافله به نمازهای مستحبی گفته می‌شود که در کنار نمازهای واجب یومیه خوانده می‌شوند. این نمازها شامل نافله صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا و همچنین نماز شب هستند.
انواع نمازهای نافله عبارت‌اند از:
۱. نافله صبح: ۲ رکعت
۲. نافله ظهر: ۸ رکعت
۳. نافله عصر: ۸ رکعت
۴. نافله مغرب: ۴ رکعت
۵. نماز غفیله: ۲ رکعت
۶. نافله عشا یا وتیره: ۲ رکعت
۷. نماز شب: ۱۱ رکعت
۱. نماز نافله صبح چگونه خوانده می‌شود؟
نماز نافله صبح دو رکعت است و پیش از نماز واجب صبح خوانده می‌شود.
زمان خواندن: پس از اذان صبح و پیش از طلوع آفتاب، با رعایت وقت مخصوص نافله صبح.
روش خواندن این نماز به این صورت است:
- رکعت اول: بعد از سوره حمد، سوره کافرون خوانده شود.
- رکعت دوم: بعد از سوره حمد، سوره توحید خوانده شود.
- سپس تشهد و سلام گفته شود.
۲. نماز نافله ظهر چند رکعت است؟
نافله ظهر هشت رکعت است و باید پیش از نماز ظهر خوانده شود. این نماز در قالب چهار نماز دو رکعتی اقامه می‌شود.
روش خواندن:
- در نماز دو رکعتی اول، مستحب است در رکعت اول بعد از حمد سوره توحید و در رکعت دوم سوره کافرون خوانده شود.
- سه نماز دو رکعتی بعدی نیز مانند نمازهای مستحبی معمولی خوانده می‌شوند.
- پس از پایان نافله، گفتن تسبیحات حضرت زهرا (س) مستحب است.
نافله ظهر در روز جمعه: در روز جمعه چهار رکعت به نافله ظهر اضافه می‌شود و تعداد آن به ۱۲ رکعت می‌رسد.
۳. نماز نافله عصر چگونه خوانده می‌شود؟
نافله عصر نیز هشت رکعت است و پیش از نماز واجب عصر خوانده می‌شود. این نماز مانند نافله ظهر، در چهار نماز دو رکعتی خوانده می‌شود.
در این نماز مستحب است:
- در رکعت اول بعد از حمد، سوره توحید خوانده شود.
- در رکعت دوم بعد از حمد، سوره کافرون خوانده شود.
پس از پایان چهار نماز دو رکعتی، می‌توان تسبیحات حضرت زهرا (س) را گفت.
تعداد رکعت نافله عصر در روز جمعه: با اضافه شدن چهار رکعت، مجموع آن به ۱۲ رکعت می‌رسد.
۴. نماز نافله مغرب چگونه ادا می‌شود؟
نافله مغرب چهار رکعت است و پس از نماز واجب مغرب خوانده می‌شود. این نماز شامل دو نماز دو رکعتی است.
نماز دو رکعتی اول:
- رکعت اول: بعد از حمد، سوره کافرون.
- رکعت دوم: بعد از حمد، سوره توحید.
نماز دو رکعتی دوم:
نماز دوم را می‌توان به شیوه معمول نمازهای مستحبی خواند و پس از آن تشهد و سلام گفت.
۵. نماز غفیله چیست و چگونه خوانده می‌شود؟
نماز غفیله یکی از نمازهای مستحبی است که بین نماز مغرب و عشا خوانده می‌شود. این نماز دو رکعت دارد و برای آن آیات و دعای مخصوصی نقل شده است.
رکعت اول:
پس از خواندن سوره حمد، آیات ۸۷ و ۸۸ سوره انبیا خوانده می‌شود:
«وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَیٰ فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَٰلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ»
رکعت دوم:
بعد از حمد، آیه ۵۹ سوره انعام خوانده می‌شود:
«وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَیْبِ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَیَعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا یَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا یَابِسٍ إِلَّا فِی کِتَابٍ مُبِینٍ»
دعای قنوت نماز غفیله:
در قنوت این نماز، دعای زیر خوانده می‌شود:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَفَاتِیحِ الْغَیْبِ الَّتِی لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَنْ تَفْعَلَ بِی کَذَا وَکَذَا. اللَّهُمَّ أَنْتَ وَلِیُّ نِعْمَتِی وَالْقَادِرُ عَلَی طَلِبَتِی تَعْلَمُ حَاجَتِی فَأَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمُ السَّلَامُ لَمَّا قَضَیْتَهَا لِی».
در عبارت «کذا و کذا» باید حاجت و خواسته خود را از خداوند طلب کنید.
۶. نماز نافله عشا یا وتیره چگونه خوانده می‌شود؟
نماز وتیره، نافله عشا است و دو رکعت دارد که به صورت نشسته خوانده می‌شود. زمان خواندن آن پس از نماز واجب عشا است.
روش خواندن نماز وتیره:
- رکعت اول: بعد از حمد، سوره واقعه خوانده شود.
- رکعت دوم: بعد از حمد، سوره توحید خوانده شود.
- سپس تشهد و سلام گفته شود.
خواندن صد آیه از قرآن در این نماز مستحب دانسته شده است.
۷. نماز شب چند رکعت است و چگونه خوانده می‌شود؟
نماز شب یکی از نمازهای مستحبی پرفضیلت است که در مجموع ۱۱ رکعت دارد. وقت آن از نیمه‌شب شرعی تا اذان صبح است و خواندن آن در ساعات پایانی شب فضیلت بیشتری دارد.
نماز شب از سه بخش تشکیل شده است:
- هشت رکعت نافله شب
- دو رکعت نماز شفع
- یک رکعت نماز وتر
هشت رکعت نافله شب
هشت رکعت اول در قالب چهار نماز دو رکعتی خوانده می‌شود.
در هر نماز دو رکعتی، مانند نماز صبح عمل کنید. مستحب است در رکعت اول بعد از حمد سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد سوره کافرون خوانده شود.
اگر فرصت کافی ندارید، می‌توانید به خواندن سوره حمد در هر رکعت اکتفا کنید.
نماز شفع چگونه خوانده می‌شود؟
پس از پایان هشت رکعت نافله شب، دو رکعت نماز شفع خوانده می‌شود.
در هر دو رکعت، پس از حمد می‌توان سوره توحید خواند. سپس تشهد و سلام گفته می‌شود.
نماز وتر چگونه خوانده می‌شود؟
نماز وتر یک رکعت دارد و آخرین بخش نماز شب است.
روش خواندن آن به این صورت است:
۱. ابتدا سوره حمد را بخوانید.
۲. پس از حمد، سوره توحید بخوانید.
۳. به قنوت بروید و برای خود و دیگران دعا کنید.
۴. مستحب است برای ۴۰ مؤمن طلب آمرزش کنید.
۵. ۷۰ مرتبه بگویید:
«أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَأَتُوبُ إِلَیْهِ»
۶. سپس رکوع، دو سجده، تشهد و سلام را انجام دهید.
پس از پایان نماز وتر، گفتن تسبیحات حضرت زهرا (س) نیز مستحب است.
آیا خواندن نمازهای نافله واجب است؟
خیر. نمازهای نافله جزو نمازهای مستحبی هستند و خواندن آن‌ها واجب نیست؛ بنابراین اگر کسی آن‌ها را نخواند، گناهی مرتکب نشده است.
با این حال، خواندن این نمازها از اعمال مستحبی ارزشمند به شمار می‌رود و می‌تواند فرصتی برای افزایش توجه قلبی، دعا و ارتباط معنوی با خداوند باشد.
نکته پایانی: جزئیات برخی احکام و مستحبات نمازهای نافله ممکن است بر اساس فتوای مراجع تقلید متفاوت باشد. بنابراین برای اطمینان از جزئیات زمان و کیفیت خواندن نمازها، بهتر است به رساله مرجع تقلید خود مراجعه کنید.
