امام علی(ع) ضمن خطبه ای با اشاره به حوادث آخرالزمان می فرماید: «آگاه باشید! فردا ـ همان فردایی که حوادثی با خود می آورد که شما نمی دانید ـ کسی بر شما حکومت خواهد کرد که از غیر آن طایفه آتش افروزان جنگ های خونین و ظالمانه است، و او عمّال حکومت های ظالم پیشین را بر اعمال بدشان کیفر می دهد. در آن زمان، زمین گنج های درونش را بیرون می ریزد و کلیدهایش را تسلیم وی می کند، آن وقت او روش عدالت گستری را به شما نشان می دهد، که چگونه است و آنچه را از کتاب و سنت مرده است زنده می کند».    

1. جنگ‌ها و آشوب‌های آخرالزمان
امام علی(ع) در خطبه 138 نهج البلاغه به شرایط سخت دوران آخرالزمان اشاره می‌کند و تشبیهات دقیق و هشداردهنده‌ای ارائه می‌دهد. جنگ‌ها به حیوانی خشمگین تشبیه شده‌اند که بر پاهای خود ایستاده و دندان‌هایش را آشکار می‌کند («حَتَّی تَقُومَ الْحَرْبُ بِکمْ عَلَی سَاقٍ، بَادِیاً نَوَاجِذُهَا»). این تشبیه نشان می‌دهد که جنگ‌ها در ابتدا جذاب و شیرین به نظر می‌رسند، اما عاقبت تلخ و ویرانگر دارند. جوامع انسانی تحت شدیدترین فشارها قرار می‌گیرند و ظلم و ستم فراگیر می‌شود. در این شرایط، ضرورت ظهور حاکم عدل الهی و بازگرداندن عدالت و امنیت به جامعه آشکار می‌گردد (نهج البلاغه، خطبه 138).

2. فریب و خطرات جنگ
امام علی(ع) جنگ را به پستان‌های شیر تشبیه می‌کند که شیرین و جذاب است اما سرانجام تلخ است («مملوءةً أخلافُها حلواً رضاعُها، عَلْقماً عاقبتُها»). این تعبیر نشان می‌دهد که افراد به امید پیروزی سریع و دستاوردهای موقتی، وارد جنگ می‌شوند اما در نهایت گرفتار خسارت و نابودی می‌شوند. این هشدار، اهمیت صبر، دوری از هوس و انتخاب مسیر عدالت را یادآوری می‌کند و به عنوان یک درس اخلاقی و اجتماعی عمل می‌کند (نهج البلاغه، خطبه 138).

3. ظهور حاکم عدالت‌گستر
امام علی(ع) ظهور حاکم عدل الهی را نوید می‌دهد که از غیر طایفه ظالمان، عمّال آن‌ها را به کیفر اعمال بدشان خواهد رساند («أَلَا وَ فِی غَد ـ یأْخُذُ الْوَالِی مِنْ غَیرِهَا عُمَّالَهَا عَلَی مَسَاوِیءِ أَعْمَالِهَا»). این حاکم، نماینده عدالت الهی است و در جامعه فساد و ظلم را ریشه‌کن می‌کند. عدالت اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی در سراسر جامعه برقرار شده و پایه‌های حکومت بر مشارکت و انصاف عمومی استوار می‌شود (نهج البلاغه، خطبه 138).

4. کشف و بهره‌برداری از منابع زمین
امام علی(ع) بیان می‌کند که زمین گنج‌های نهفته خود را به مهدی(عج) عرضه می‌کند و کلید این منابع در اختیار او قرار می‌گیرد («وَ تُخْرِجُ لَهُ الاَرْضُ أَفَالِیذَ کبِدِهَا، وَ تُلْقِی إلَیهِ سِلْماً مَقَالِیدَهَا»). این موضوع نشان‌دهنده رفاه و توسعه اقتصادی جامعه است. منابع طبیعی و معادن به نحو عادلانه توزیع می‌شوند و امکان رشد اقتصادی همگانی فراهم می‌گردد. حکومت مهدوی، عدالت اقتصادی را با عدالت اجتماعی تلفیق می‌کند و همه افراد جامعه از امکانات بهره‌مند می‌شوند (نهج البلاغه، خطبه 138).

5. احیای دین و ارزش‌های فراموش شده
در دوران حکومت مهدوی، آموزه‌های فراموش شده قرآن و سنت دوباره زنده می‌شوند («فَیرِیکمْ کیفَ عَدْلُ السِّیرَةِ، وَ یحْیی مَیتَ الْکتَابِ وَ السُّنَّةِ»). این احیا، جامعه را از نظر معنوی و اخلاقی متحول می‌کند و زمینه رشد روحی و انسانی را فراهم می‌آورد. رعایت عدالت همراه با آموزش صحیح دینی، باعث هدایت مردم و کاهش فساد و گناه می‌شود و فرهنگ و اخلاق انسانی در جامعه تقویت می‌گردد (نهج البلاغه، خطبه 138).

6. تسلط جهانی و نابودی ظلم
روایات امام باقر(ع) و دیگر معصومان بیان می‌کند که حکومت مهدی(عج) شرق و غرب زمین را تحت سلطه خود قرار می‌دهد و هیچ ویرانه‌ای باقی نمی‌ماند («وَ تَظْهَرُ لَهُ الْکنُوزُ وَ یبْلُغُ سُلْطَانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ وَ یظْهِرُ اللهُ دِینُهُ عَلَی الدِّینِ کلِّهِ»). همه مظاهر ظلم و ستم برچیده می‌شود و زمین پر از عدل و داد می‌گردد. این مرحله نشانگر تحقق وعده‌های قرآن و سنت و حکمرانی الهی است که جامعه بشری را به کمال مادی و معنوی می‌رساند (کشف الغمة، ج 2، ص 534؛ بحار الأنوار، ج 52، ص 390).

7. رفاه و امنیت جامعه در دوران مهدوی
به برکت حکومت مهدی(عج)، جامعه از نظر مادی و معنوی توسعه می‌یابد. عدالت اجتماعی و اقتصادی برقرار می‌شود، آموزش دینی احیا می‌گردد و منابع طبیعی و انسانی به شکل عادلانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. مردم در امنیت کامل و رفاه نسبی زندگی می‌کنند و ظلم و ستم به کلی از جامعه رخت برمی‌بندد. این وضعیت نمونه‌ای از تحقق عدالت مطلق الهی و ایجاد تمدن نوین و جهانی است (پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، ج 5، ص 544).

منابع: حوزه نت
1. نهج البلاغه، خطبه 138، ترجمه و شرح مکارم شیرازی، ج 5

2. کشف الغمة فی معرفة الأئمة، اربلی، ج 2، ص 534

3. بحار الأنوار، مجلسی، ج 52، ص 390

4. پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)، مکارم شیرازی، ج 5، ص 544