زیارت قبر پدر و مادر در شب یا روز جمعه، تنها یادکردی از والدین درگذشته نیست؛ در روایتی، برای این عمل ثواب «حج مبرور» بیان شده و بی‌توجهی به آن نیز هشداری جدی درباره عقوق والدین دارد.

پدر و مادر حتی پس از مرگ نیز بر فرزندان خود حق دارند؛ حقی که با زیارت قبر، خیرات، صدقه و دعای خیر می‌توان به آن پاسخ گفت.

 در حدیثی از کتاب «خزینة الجواهر فی زینة المنابر» مرحوم شیخ علی اکبر نهاوندی آمده است: بدان که والدین حقوق فراوانی بر تو دارند و ترک هر یک از این حقوق می‌تواند موجب عاق شدن آنان شود. این حقوق فقط به دوران زندگی پدر و مادر محدود نیست، بلکه پس از وفات نیز وظایفی نسبت به آنان بر عهده فرزندان باقی می‌ماند که از جمله آن‌ها، زیارت قبر ایشان است؛ زیارتی که خداوند متعال برای آن اجر و ثواب فراوان مقرر فرموده است.

در حدیث آمده است: «من زار قبر ابویه فی یوم الجمعه او لیلة او احدهما کتب له حجة مبروره»؛ یعنی کسی که در روز جمعه یا شب جمعه قبر پدر و مادر خود یا قبر یکی از آن دو را زیارت کند، برای او ثواب یک حج مبرور نوشته می‌شود.

در کتاب «مصابیح‌القلوب» نیز حکایتی درباره اهمیت این موضوع نقل شده است. مرد بزرگی همواره هنگامی که از قبرستان عبور می‌کرد، قبر پدر و مادر خود را زیارت می‌نمود. روزی با عجله از قبرستان گذشت و بدون زیارت قبر والدینش راه خود را ادامه داد. شب هنگام، پدرش را در خواب دید. به او سلام کرد، اما پدر روی خود را از وی برگرداند.

مرد با تعجب پرسید: «ای پدر، چه کرده‌ام که از من روی می‌گردانی؟» پدر پاسخ داد: «آیا نمی‌دانی عبور کردن از کنار قبر پدر و مادر و زیارت نکردن قبر آنان، باعث عقوق می‌شود؟ هنگامی که تو از خانه به سوی قبرستان حرکت می‌کنی، ما خوشحال می‌شویم که به یاد ما خواهی افتاد؛ آیا رواست که ما را ناامید کنی؟»

احسان به پدر و مادر نیز تنها مربوط به دوران حیات آنان نیست و پس از مرگ هم ادامه دارد. این مسئله در زمان ممات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه آنان دیگر توان انجام عمل ندارند و راهی برای جبران و فرستادن توشه برای خود در اختیارشان نیست. از این رو، خیرات و صدقات بازماندگان می‌تواند وسیله‌ای برای احسان به آنان باشد.

در «مصابیح‌القلوب» از حضرت رسول(ص) روایت شده است که آن حضرت فرمودند: هر شب جمعه، ارواح مؤمنان به مقابل خانه‌های خود می‌آیند و با حسرت و اندوه بسیار، فرزندان، خویشان و دوستانشان را صدا می‌زنند و می‌گویند: ای فرزندان، عزیزان، خویشاوندان و دوستان ما، بر ما شفقت و رحمت کنید؛ زیرا ما در زندانی محکم و استوار گرفتاریم و در غم و محنت سختی به سر می‌بریم. اگر می‌توانید برای ما هدیه‌ای بفرستید و از طرف ما صدقه بدهید.

آنان در ادامه می‌گویند: آنچه اکنون در اختیار شماست، زمانی در دست ما بود؛ اما ما به خود رحم نکردیم و برای روز درماندگی خویش چیزی از پیش نفرستادیم. اکنون محتاج شما شده‌ایم. ما را ناامید نکنید تا خداوند متعال نیز شما را از رحمت خود ناامید نگرداند.

در این روایت آمده است که هنگامی که کسی برای ارواح مؤمنان خیراتی انجام می‌دهد، آنان ناامید بازنمی‌گردند.

پس ای جان برادر، پدر و مادر، برادران، خویشاوندان و دوستان درگذشته خود را از یاد نبر. برای آنان خیرات انجام بده، به نیتشان صدقه بده و با دعای خیر به یاری‌شان بشتاب؛ زیرا آنان از انجام عمل بازمانده و عاجز و درمانده شده‌اند و اکنون به صدقات، خیرات و دعای خیر بازماندگان خود نیازمندند.