در سیره معصومان، برخی مسائل مانند ازدواج امام جواد(ع) با دختر مأمون از اسرار الهی است که درک قطعی آن دشوار مینماید؛ اما بررسی اهداف سیاسی مأمون (نظارت، تخریب قداست امام و فریب افکار عمومی) و پذیرش تکلیفمحورانه این ازدواج از سوی امام برای نفوذ در مرکز قدرت و حفظ شیعیان، میتواند تا حدی روشنگر این واقعه باشد.
متن زیر به شبهه ازدواج امام جواد(ع) با دختر مأمون پاسخ میگوید و روشن میسازد که این وصلت، چه اهداف پنهانی از سوی مأمون و چه تدبیری الهی از سوی امام داشت.
در سیره برخی معصومان، مسائلی وجود دارد که درک حکمتشان دشوار است؛ مانند برخوردی که حضرت خضر در چند جا انجام داد و حضرت موسی را متعجب ساخت، اما بعدها راز
الهی آن آشکار شد که ازدواج امام جواد(ع) با اُمالفضل دختر مأمون عباسی نیز از همین دست است.
مأمون پس از شهادت امام رضا(ع) خود را در تنگنای سیاسی سنگینی دید؛ علویان علیه او قیام کرده بودند و عباسیان نیز از نزدیکی او به علویان ناراضی بودند.
او برای رهایی از این بحران، نقشه ازدواج دخترش با امام جواد(ع) را طراحی کرد.
اهداف مأمون از این وصلت کاملاً سیاسی بود:
نخست اینکه با فرستادن دخترش به خانه امام، حضرت را زیر نظر داشته باشد و از کارهایش جاسوسی کند.
دوم اینکه امام را با تجملات و زندگی مرفه به فساد بکشاند و قداستش را در انظار عمومی بشکند.
سوم اینکه خود را دوستدار اهل بیت(ع) نشان دهد و خشم علویان و شیعیان را فرو بنشاند.
امام جواد(ع) با هوشمندی تمام، همه نقشههای مأمون را خنثی کرد. خود حضرت فرمود: «نان جوین و نمک خشن در مدینه نزد من از این زندگی مرفه محبوبتر است.»
پذیرش این ازدواج از سوی امام، بیشتر بر اثر فشار سیاسی مأمون بود و احتمالاً تکلیفی الهی برای نفوذ در مرکز قدرت و حفظ جان شیعیان از سیاستهای دینستیز حکومت بود.
امام با این تدبیر، ضمن حفظ کرامت خود، اجازه نداد مأمون به هیچ یک از اهدافش برسد.
نکته مهم اینکه امام جواد(ع) از اُمالفضل هیچ فرزندی نداشت و تمام فرزندان ایشان از همسر دیگرشان به نام حضرت سمانه مغربیه بودند.
سرانجام خود اُمالفضل با همدستی معتصم، امام را مسموم کرد و به شهادت رساند، اما به نفرین الهی دچار شد و به بدترین وضعی از دنیا رفت.